အိမ်ဝယ်ပြီးနောက် ပထမဆုံးနှစ်မှာ လူတိုင်းမှားလေ့ရှိတဲ့ ငွေကြေးဆိုင်ရာ အမှားကြီး (5) ခုနှင့် ကာကွယ်နည်း

အိမ်တစ်လုံး ဝယ်ယူပြီးမြောက်တဲ့နေ့ (Closing Day) မှာ သော့ရလိုက်ပြီဆိုရင်ပဲ ကြီးမားတဲ့ အောင်မြင်မှုတစ်ခုကို ရရှိသွားပြီဖြစ်လို့ အလွန်ဝမ်းသာစရာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အိမ်ပိုင်ရှင်အသစ် စဖြစ်ပြီဆိုတာနဲ့ ပထမဆုံး 1 နှစ်တာကာလဟာ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုအသစ်တွေ စတင်တဲ့ အချိန်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။

အိမ်ဝယ်ပြီးစ ပထမဆုံးနှစ်မှာ လူတိုင်းနီးပါး သတိမထားမိဘဲ မှားလေ့ရှိတဲ့ ငွေကြေးဆိုင်ရာ အမှားကြီး (5) ခုနဲ့ အဲဒါတွေကို ဘယ်လိုကြိုတင်ကာကွယ်ရမလဲဆိုတာကို ဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

1. အရေးပေါ်အရန်ငွေ (Emergency Fund) လုံးဝမချန်ထားခြင်း

အိမ်ဝယ်ဖို့အတွက် Down Payment နဲ့ Closing Costs တွေ ပေးပြီးတဲ့အခါ လက်ထဲမှာရှိတဲ့ ငွေစုငွေခဲ အားလုံး ကုန်သလောက် ဖြစ်သွားတတ်ကြပါတယ်။ ဒါဟာ အလွန်အန္တရာယ်များတဲ့ အမှားတစ်ခုပါ။ အိမ်ဟောင်းမှာတုန်းက ရေပိုက်ပေါက်ရင် အိမ်ငှားခပေးရုံနဲ့ အိမ်ပိုင်ရှင်က လာပြင်ပေးပေမဲ့ အခုတော့ ကိုယ်တိုင်အိတ်စိုက်ပြင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

• ကာကွယ်နည်း - အိမ်မဝယ်ခင်ကတည်းက အိမ်စရိတ်တွေအပြင် အနည်းဆုံး 3 လစာမှ 6 လစာအထိ ရှိမယ့် နေ့စဉ်လူနေမှုစရိတ် (Emergency Fund) ကို သီးသန့်ချန်ထားပြီးမှ အိမ်ဝယ်ယူမှုကို အချောသတ်သင့်ပါတယ်။

2. အိမ်တွင်းပရိဘောဂနှင့် အလှဆင်ခြင်းကို အလောတကြီး လုပ်မိခြင်း

အိမ်သစ်ရပြီဆိုတာနဲ့ ပရိဘောဂနှင့် အရာအားလုံးကို အသစ်စက်စက် အကောင်းစားတွေ ဖြစ်ချင်တာ သဘာဝပါ။ ဒါကြောင့် ရောက်ရောက်ချင်းမှာပဲ ဆိုဖာအသစ်၊ တီဗီအသစ်၊ အိမ်သုတ်ဆေးနဲ့ ခြံဝန်းအလှဆင်တာတွေကို ငွေအမြောက်အမြားသုံးပြီး ချက်ချင်းလုပ်တတ်ကြပါတယ်။

• ကာကွယ်နည်း - အိမ်ထဲကို ရွှေ့ပြောင်းပြီးနောက် အနည်းဆုံး 2 လ၊ 3 လလောက်အထိ အိမ်ရဲ့ အဓိက လစဉ်ကုန်ကျစရိတ်တွေကို အသားကျအောင် အရင်နေထိုင်ကြည့်ပါ။ ပရိဘောဂတွေကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း အကုန်ဝယ်မည့်အစား တကယ့်လိုအပ်ချက်အလိုက် တဖြည်းဖြည်းချင်းစီ ခွဲဝေဝယ်ယူပါ။

3. Escrow Account စရိတ် တက်လာနိုင်သည်ကို သတိမထားမိခြင်း

ပထမဆုံးနှစ် အိမ်လွှဲခ (Mortgage Payment) တွေ ပေးသွင်းတဲ့အခါ လစဉ်ကြေးက ပုံသေ သတ်မှတ်ထားသလို ရှိနေပေမဲ့ ဒုတိယနှစ်ထဲရောက်တဲ့အခါ လစဉ်ကြေး ပိုတက်လာတာမျိုး ကြုံရတတ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အိမ်ခြံမြေအခွန် (Property Tax) နဲ့ အိမ်အာမခံကြေး (Homeowners Insurance) တွေ တက်လာတာကြောင့် Escrow Account ထဲမှာ ငွေအလိုပြလာလို့ ဘဏ်က လစဉ်ကြေး တိုးတောင်းခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

• ကာကွယ်နည်း - မိမိဒေသရဲ့ အိမ်ခြံမြေအခွန်နှုန်းထားတွေဟာ နှစ်စဉ် အပြောင်းအလဲ ရှိနိုင်တာမို့ လစဉ်အိမ်လွှဲခအပြင် ဒီလိုအခွန်နဲ့ အာမခံကြေး တက်လာနိုင်ခြေအတွက် ငွေအနည်းငယ် ကြိုတင်ဖယ်ထားတဲ့ အလေ့အကျင့် လုပ်ထားပါ။

4. ခရက်ဒစ်ကတ် (Credit Card) အသစ်များ လျှောက်ခြင်းနှင့် အကြွေးအသစ်ယူခြင်း

အိမ်ဝယ်ပြီးစမှာ ပရိဘောဂဆိုင်တွေက "0% Interest" သို့မဟုတ် "အခုဝယ် နောင်မှပေး" ဆိုတဲ့ ကမ်းလှမ်းချက်တွေနဲ့ ခရက်ဒစ်ကတ်တွေ အပြိုင်အဆိုင် လျှောက်ခိုင်းတတ်ပါတယ်။ ဒီလို အကြွေးအသစ်တွေ ထပ်ယူလိုက်တာဟာ ကိုယ့်ရဲ့ Debt-to-Income (DTI) ဝင်‌ငွေနဲ့ ထွက်ငွေအချိုးကို ရုတ်တရက် တက်သွားစေပြီး ဘဏ္ဍာရေးကို ကျပ်တည်းသွားစေပါတယ်။

• ကာကွယ်နည်း - အိမ်ဝယ်ပြီး ပထမဆုံးနှစ်မှာ ကားအသစ်ဝယ်တာ၊ အကြွေးအမြောက်အမြားနဲ့ ပစ္စည်းဝယ်တာမျိုးကို လုံးဝရှောင်ကြဉ်ပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ Credit score ကို တည်ငြိမ်အောင် အရင်ထိန်းထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

5. သေးငယ်သော ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုများကို လျစ်လျူရှုထားခြင်း

ရေပိုက်အနည်းငယ် စိမ့်နေတာ၊ အမိုးက အစက်အပြောက်လေးတွေ ဖြစ်နေတာ ဒါမှမဟုတ် လေအေးပေးစက် Filter မလဲတာ စတဲ့ သေးငယ်တဲ့ ကိစ္စလေးတွေကို "အရေးမကြီးသေးပါဘူး" ဆိုပြီး ပစ်ထားတတ်ကြပါတယ်။ ဒါဟာ ရေရှည်မှာ ဒေါ်လာသောင်းချီ ကုန်ကျမယ့် ပျက်စီးမှုကြီးတွေ ဖြစ်လာစေပါတယ်။

• ကာကွယ်နည်း - အိမ်ပိုင်ရှင်အဖြစ် ရာသီအလိုက် (Seasonal Maintenance) စစ်ဆေးရမယ့်အချက်တွေကို စာရင်းလုပ်ထားပြီး လစဉ် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းစရိတ်အဖြစ် ဘတ်ဂျက်အနည်းငယ် သီးသန့်ဖယ်ထားကာ ပြဿနာသေးသေးလေးတွေကို ချက်ချင်းရှင်းလင်းပါ။ 

အနှစ်ချုပ်ရမယ်ဆိုရင် အိမ်သစ်တစ်လုံးကို ပိုင်ဆိုင်ရယူခြင်းဟာ မာရသွန်အပြေးပြိုင်ပွဲတစ်ခုလိုပါပဲ။ အစပိုင်းမှာ အားကုန်ထုတ်သုံးလိုက်မည့်အစား ရေရှည်အတွက် ဘဏ္ဍာရေးအစီအမံကို စနစ်တကျ ထိန်းကျောင်းသွားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အိမ်တစ်လုံးကို ရွေးချယ်ပြီး Offer မတင်ခင်မှာ အိမ်ဝယ်ပြီးနောက် ပထမဆုံးနှစ်မှာ ကုန်ကျလာမယ့် အိမ်စရိတ်အဝဝ ကို ကြိုတင်တွက်ချက် ပြင်ဆင်ထားသင့်ပါတယ်။