အိမ်မဝယ်ခင် မဖြစ်မနေ စစ်ဆေးရမည့် အိမ်ခြံမြေ အာမခံစရိတ်များနှင့် ကာကွယ်မှုအကျိုးခံစားခွင့်များ

အိမ်တစ်လုံး ဝယ်ယူဖို့ ပြင်ဆင်တဲ့အခါ အိမ်ရဲ့ ရောင်းဈေး၊ Down Payment နဲ့ အိမ်ချေးငွေ လစဉ်ကြေးတွေကိုပဲ အဓိက တွက်ချက်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အိမ်ပိုင်ရှင်တစ်ယောက် ဖြစ်လာတဲ့အခါ လစဉ် သို့မဟုတ် နှစ်စဉ် မဖြစ်မနေ ပေးဆောင်ရမယ့် အိမ်ခြံမြေ အာမခံစရိတ်များ (Home Insurance Costs) ဟာလည်း လစဉ်ဘတ်ဂျက်ကို အပြောင်းအလဲဖြစ်စေတဲ့ အဓိကစရိတ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

အိမ်မဝယ်ခင်မှာ မဖြစ်မနေ သိရှိစစ်ဆေးထားရမယ့် အာမခံ အမျိုးအစားများ၊ ကုန်ကျစရိတ်များနှင့် ရရှိနိုင်မည့် အကာအကွယ် အကျိုးခံစားခွင့်များကို စုစည်းဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

၁။ အိမ်ပိုင်ရှင် အာမခံ (Homeowners Insurance / Hazard Insurance)

ဘဏ်ကနေ အိမ်ချေးငွေ (Mortgage) ယူပြီး အိမ်ဝယ်ယူသူတိုင်း မဖြစ်မနေ ဝယ်ယူရမယ့် အာမခံ ဖြစ်ပါတယ်။

• ဘာတွေကို ကာကွယ်ပေးသလဲ - မီးလောင်မှု၊ လေပြင်းတိုက်ခတ်မှု၊ မိုးကြိုးပစ်မှု၊ ခိုးယူခံရမှု သို့မဟုတ် ရာသီဥတုကြောင့် အိမ်ဆောက်လုပ်ပုံ ပျက်စီးသွားတဲ့အခါ ပြန်လည်ပြုပြင်စရိတ်တွေကို လျော်ကြေးပေးပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကိုယ့်အိမ်ခြံဝန်းအတွင်း ဧည့်သည်တစ်ယောက်ယောက် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသွားရင် လျော်ပေးရမယ့် တရားဥပဒေဆိုင်ရာ စရိတ်များ (Liability Coverage) ကိုပါ အကာအကွယ်ပေးပါတယ်။

• စစ်ဆေးရမည့် စရိတ် - အိမ်တည်ရှိရာ ဒေသ (ဥပမာ - ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်း သို့မဟုတ် တောမီးခကြာခဏလောင်တတ်သည့် ဒေသများ) ပေါ်မူတည်၍ အာမခံကြေး အလွန်ကွာခြားနိုင်သဖြင့် Offer မတင်မီ အာမခံကုမ္ပဏီထံမှ စရိတ် (Quote) ကြိုတင်တောင်းကြည့်ပါ။

၂။ အိမ်ပိုင်ဆိုင်မှု စာချုပ်အာမခံ (Title Insurance)

အိမ်ဝယ်ပြီးမှ အိမ်ပိုင်ရှင်ဟောင်း၏ အကြွေးများ၊ အခွန်မဆပ်ထားမှုများ သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှုအငြင်းပွားဖွယ်ရာ သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် ကိုယ့်အိမ် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ကို ထိခိုက်မှုမရှိအောင် ကာကွယ်ပေးသည့် အာမခံဖြစ်ပါတယ်။

• အမျိုးအစား (၂) မျိုး -

• Lender’s Title Insurance: ဘဏ်၏ ချေးငွေကို အကာအကွယ်ပေးရန် ဝယ်သူက မဖြစ်မနေ ဝယ်ပေးရသည့် အာမခံ။

• Owner’s Title Insurance: ဝယ်သူ၏ ကိုယ်ပိုင်အဓိက ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ကို ရေရှည်အကာအကွယ်ပေးသည့် အာမခံ (မဖြစ်မနေ မဟုတ်သော်လည်း ပူးတွဲဝယ်ယူထားသင့်သည်)။

• စရိတ်ပေးချေပုံ - လစဉ်ပေးရန် မလိုဘဲ အိမ်အရောင်းအဝယ်ပိတ်ရက် (Closing Day) မှာ တစ်ကြိမ်တည်းသာ စရိတ် (One-time fee) ပေးချေရပါတယ်။

၃။ ရေကြီးမှု အာမခံ (Flood Insurance)

ပုံမှန် Homeowners Insurance တော်တော်များများက ရေကြီးရေလျှံမှုကြောင့် ပျက်စီးသွားတဲ့ ဒဏ်ကို အကာအကွယ်မပေးပါဘူး။

• ဘာကြောင့် စစ်ဆေးရမလဲ - မိမိဝယ်ယူမည့်အိမ်က အစိုးရ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ရေကြီးနိုင်ခြေမြင့်မားသည့် ဇုန် (High-Risk Flood Zone) ထဲမှာ ရှိနေပါက ဘဏ်က ရေကြီးမှုအာမခံကို မဖြစ်မနေ ဝယ်ယူခိုင်းပါလိမ့်မယ်။

• စရိတ်အခြေအနေ - တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ရာဂဏန်းမှ ထောင်ဂဏန်းအထိ ထပ်မံကုန်ကျနိုင်သဖြင့် အိမ်မဝယ်မီ မိမိအကျိုးဆောင်မှတစ်ဆင့် ရေကြီးနိုင်ခြေဇုန် (Flood Zone Map) ကို သေချာစစ်ဆေးပါ။

၄။ ပုဂ္ဂလိက အိမ်ချေးငွေ အာမခံ (Private Mortgage Insurance - PMI)

ဒီအာမခံကတော့ အိမ်ကို ကာကွယ်ပေးတာမဟုတ်ဘဲ ဘဏ် (Lender) ကို အကာအကွယ်ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။

• ဘယ်သူတွေ ပေးရသလဲ - အိမ်ဝယ်တဲ့   ့်အခါ Down Payment ကို 20% မပြည့်ဘဲ ဝယ်ယူသူများ လစဉ်ကြေးတွင် ပူးတွဲပေးဆောင်ရသည့် အာမခံဖြစ်ပါတယ်။

• ကာကွယ်နည်း - အိမ်တန်ဖိုး၏ 20% Down Payment သို့မဟုတ် အိမ်၏ Home Equity တန်ဖိုး 20% ပြည့်သွားပါက PMI ပေးဆောင်ရခြင်းကို တရားဝင် ပယ်ဖျက်ပေးရန် ဘဏ်သို့ တောင်းဆိုနိုင်ပါတယ်။

၅။ အိမ်သုံးပစ္စည်းနှင့် စက်ကိရိယာ အာမခံ (Home Warranty)

ဒါကတော့ အာမခံ (Insurance) စစ်စစ်မဟုတ်ဘဲ အိမ်တွင်းရှိ စက်ပစ္စည်းများ ပျက်စီးပါက ပြုပြင်ပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှု စာချုပ် (Service Contract) ဖြစ်ပါတယ်။

• ဘာတွေကို ကာကွယ်ပေးသလဲ - လေအေးပေးစက် (HVAC)၊ ရေပူစက် (Water Heater)၊ ရေခဲသေတ္တာ၊ မီးဖို စသည့် အိမ်သုံးစက်ကိရိယာများ သက်တမ်းကုန်၍ ပျက်စီးသွားပါက ပြန်လည်ပြင်ဆင် သို့မဟုတ် အသစ်လဲလှယ်ပေးပါတယ်။

• အကြံပြုချက် - အိမ်ဟောင်းဝယ်ယူသူများအတွက် ပထမဆုံး ၁ နှစ်၊ ၂ နှစ်တွင် မထင်မှတ်ထားသော ပြုပြင်စရိတ်ကြီးမားမှုတွေ သက်သာစေဖို့ အသုံးဝင်ပြီး၊ မကြာခဏဆိုသလို အိမ်ရောင်းသူ (Seller) ဘက်က ၁ နှစ်စာ Home Warranty စရိတ်ကို ကူညီပေးလေ့ရှိပါတယ်။

ဒါကြောင့် အိမ်တစ်လုံးကို ရွေးချယ်တဲ့အခါမှာ အိမ်ရဲ့ ဝယ်ဈေးတစ်ခုတည်းကိုပဲ မကြည့်ဘဲ လစဉ်/နှစ်စဉ် ထပ်မံကုန်ကျလာမည့် အာမခံစရိတ်များကိုပါ ထည့်သွင်းတွက်ချက်ထားတာက ရေရှည်မှာ ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်းမဖြစ်အောင် အကောင်းဆုံး ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။